Μή φλιέστι ντίπ

Δικαετία του '70 σ' ένα χουργιό απ' τα Γριβινά. Σν πλατεία απ' του χουργιό μαζώθκαν οι μάνις να ξιπρουβουδίσν τα πιδγιά που θα πααίν[ν] στου Γριβινό για του γυμνάσιου, μιτά απ' τς γιουρτές τς πασκαλιάς.

Μπρουστά στα πουδάργια απ' τα πιδγιά είνι κτχιά, τρουβάδις κι κλειδουπίνακα γιουμάτα φαγουλάτα.

Ξαφνικά ακούιτι βαζούρα κι φαίνιτι του λιουφουρείου να έρχιτι απου πέρα απ' τ' άλλου του χουργιό που είχι πάει να φουρτώσ' αρχύτιρα.

Γαμέμνου

Συναντιούντι δυό γνουστές γναίκις στου Γριβινό κι κινούν τν κουβέντα.

- Τί πιδί έχ΄ ου Κώτσιους, Βασίλου-μ';

- Σιρκό.

- Του βάφτσιτι ή ακόμα;

- Του βάφτσαμι ιπρουχτέ, τν Κυριακή.

- Κι πώς τούπιτι, Βασίλου-μ';

- Α, τ' όνουμα δέ λέιτι...

Του πιδί γένιτι μαύρου

Γράφτ' γράμμα ου Κώτσιους, ου νιόπαντρους, απ' του Γιδά στ' μάνα-τ΄, που είνι σ' ενα χουργιό στου Γριβινό:

- Καλημέρα, μάνα! Τί φκιάν.τς; Ιμείς είμιστι πουλύ καλά. Χαλεύου να σι πώ οτι ιπιτέλους απόχτσαμι πιδί κι' ιμείς όπους όλους ου κόσμους.

«Ιδιώματα Βεντζίων Γρεβενών: μορφολογικές-μορφοσυντακτικές παρατηρήσεις», του Νίκου Ντάγκα

Η παρούσα εργασία του Ν. Ντάγκα εξετάζει το βόρειο ιδίωμα της περιοχής των Βεντζίων Γρεβενών σε μορφολογικό-μορφοσυντακτικό επίπεδο.

Το διαλεκτικό υλικό προέρχεται απο επιτόπια έρευνα που πραγματοποιήθηκε κατα βάση στο χωριό Σαρακήνα  και συμπληρωματικά στα χωριά Δίπορο, Ιτέα, Κνίδη, Νεοχώρι και Παλαιοχώρι.

«Ιδιώματα Βεντζίων Γρεβενών: διαλεκτική συρρίκνωση», του Νίκου Ντάγκα

Ο Νίκος Ντάγκας στην εργασία του αυτή ασχολείται με το φαινόμενο της διαλεκτικής συρρίκνωσης στο βόρειο ιδίωμα της περιοχής των Βεντζίων Γρεβενών.

«Χάρτες της Ανασελίτσας [Βοΐου] και των Γρεβενών», του Γιώργου Τσότσου.

Στην παρούσα ανάρτηση δίνονται δύο χάρτες του Γιώργου Τσότσου για τη ΝΔ Δυτική Μακεδονία, με επίκεντρο τις επαρχίες Βοΐου (Ανασελίτσας) και Γρεβενών.

Ο πρώτος χάρτης είναι τοπογραφικός και έχει τα ελληνικά ονόματα των οικισμών, ενώ δίνονται και στοιχεία για τα πληθυσμιακά μεγέθη.

Ο δεύτερος χάρτης είναι δημογραφικός και δίνεται η εθνο θρησκευτική σύσταση των οικισμών στα τέλη της Τουρκοκρατίας.

«Οι Πρόσφυγες στη Δυτική Μακεδονία (1941-1946)», του Θανάση Καλλιανιώτη (διδ. διατριβή)

Στην ανάρτηση αυτή δίνεται πρόσβαση στη διδακτορική διατριβή του Θανάση Καλλιανιώτη, που δέν αναφέρεται γενικά στους «πρόσφυγες», αλλα στους «Πρόσφυγες», δηλ. στους πρόσφυγες της ανταλλαγής πληθυσμών που ακολούθησε τη μικρασιατική εκστρατεία.

Ο δείκτης ενεργητικού παρατατικού -ν-

Η παρούσα εργασία ασχολείται με την ερμηνεία του τύπου ήξιρνα, που χρησιμοποιείται απο ιδιώματα της Δυτικής Μακεδονίας και της Θεσσαλίας αντί για τον τύπο ήξιρα {ήξερα} και αποτελεί ένα μόνο δείγμα ενός ευρύτερου φαινομένου, κατα το οποίο έχουμε μιά ασυνήθιστη κατανομή του -ν-: απαντά στον παρατατικό του ξέρω, ενώ ο ενεστώτας του παίρνω στα ίδια ιδιώματα έχει τη μορφή παίρου, δηλ. μπορούμε να πούμε οτι το -ν- μοιάζει να μετακινείται απο τον ενεστώτα του παίρνω στον παρατατικό του ξέρω.

Ιδιώματα Βεντζίων Γρεβενών: φωνολογική περιγραφή», του Νίκου Ντάγκα

Η παρούσα ανακοίνωση του Νίκου Ντάγκα αποτυπώνει το φωνολογικό προφίλ των βόρειων ιδιωμάτων της περιοχής των Βεντζίων Γρεβενών.

Το διαλεκτικό υλικό προέρχεται απο επιτόπια έρευνα που πραγματοποιήθηκε κατα βάση στο χωριό Σαρακήνα και συμπληρωματικά στα χωριά Δίπορο, Ιτέα, Κνίδη, Νεοχώρι & Παλαιοχώρι.

Τα ντόπια βόρεια ιδιώματα μιλιούνται στα χωριά Βάρη, Δίπορο, Έξαρχος, Ιτέα, Κνίδη, Νεοχώρι, Παλαιοχώρι, Πιστικό, Πόρος, Πυλωροί, Σαρακήνα. Δέ μιλιούνται στα χωριά Αγαλαίοι, Κέντρο, Λαγκαδάκια, Μικροκλεισούρα, Νησί, Ποντινή, οπου με την ανταλλαγή πληθυσμών του 1923 εγκαταστάθηκαν Πόντιοι και Μικρασιάτες πρόσφυγες.

Δυτικομακεδόνικοι σλαβισμοί

Η εργασία εξετάζει τον δανεισμό σλάβικων λέξεων από τα ελληνικά ιδιώματα της Δυτικής Μακεδονίας.

Η έρευνα είναι εξαντλητική για το ιδίωμα της (πόλης της) Κοζάνης, για το οποίο καταγράφονται 105 σλάβικα δάνεια (σλαβισμοί).

Επίσης, έχουν ληφθεί υπόψιν σλαβισμοί απο βόρεια ιδιώματα εκτός της Δυτικής Μακεδονίας, δηλ. απο την υπόλοιπη Μακεδονία, τη Θράκη, τη Θεσσαλία και την Ήπειρο.

Τα τούρκικα περιφραστικά ονόματα

Η μελέτη αφορά τις γλωσσικές επαφές των νεοελληνικών διαλέκτων και αναφέρεται στην ελλειπτική προσαρμογή των τούρκικων περιφραστικών ονομάτων σε ιδιώματα όπως της Κοζάνης, της Σιάτιστας Κοζάνης, της Δόβρανης (Έλατου) Γρεβενών, των Ιωαννίνων, του Μελένικου της ΝΔ Βουλγαρίας και χωριών της Πιερίας, των Σερρών, της Λάρισας και της Καρδίτσας.

Επίσης, γίνονται παραλληλισμοί με αντίστοιχες περιπτώσεις από την κοινή νεοελληνική και άλλες βαλκανικές γλωσσικές ποικιλίες.