Πέντε κοζανίτικα κείμενα του Λάζου Κουζιάκη

Στην ανάρτηση αυτή παρουσιάζεται η τελευταία επεξεργασία πέντε κειμένων του Λάζου Κουζιάκη:

[1] Σκΐρκα, [2] Ου θέρους, [3] Ου τρύγους, [4] Τα καζάνια & [5] Ου Βαγγέλτς ου σαλπιγκτής.

Τα κείμενα είναι γραμμένα στο ιδίωμα της πόλης της Κοζάνης και πρωτοδημοσιεύτηκαν στο βιβλίο του συγγραφέα το 2008, ενώ την επεξεργασία-τους επιμελήθηκε για το Κοζανιτολόγιο ο διαχειριστής.

«Ου Βαγγέλτς ου σαλπιγκτής», του Λάζου Κουζιάκη

Είιδιν κι απούιδιν απ’ δέ γένουνταν τίπουτα, σ΄κώθκιν κι πάει σν αξαδέρφη τς, ‘ν Τσιάτσια. Ξακουσμέν΄ προυξιν.τού: είχιν αρραβουνιάσ΄ κι παντρέψ΄ τη μσή τ’ Σκΐρκα.
Τάπαν τί είχαν να πούν κι απτικείν΄ ‘ν ώρα ανάλαβιν η Τσιάτσια να αρραβουνιάσ΄ του Βαγγέλ΄, ή μι του καλό, ή μι του ζόρ΄. Καταφιρτζού ήταν: έφκιασιν τόσις κι τόσις προυξινιές. Στουν αμψιό τς χανα σκουντάψ΄;

«Ου τρύγους», του Λάζου Κουζιάκη

Ήρθιν ου Αύγουστους, σώθκαν κι τ’ αλώνια, ιέμασιν ου κόσμους τα γιννήματα κι άμα τσάκσιν λίγου η ζέστα, χίρσαν στ’ αμπέλια να παρδαλίζν τα σταφύλια.

Οι ντραγαταίοι ταίριασαν τς καλύβις κι τς φλάχτρις στα ψηλότιρα τα δέντρα, να μπουρούν να γλέπν όσου μακρύτιρα γένιτι. Ανάρια τα κούτσουρα μ΄ ασπρούσ΄κις μέσ’ στ’ αμπέλια, να μην τα σ΄μαδέβ΄ εύκουλα ου κλέφτς....................

«Ου θέρους», του Λάζου Κουζιάκη

Βαρύς ου χειμώνας στουν τόπου μας κι μακρύς: κρύου πουλύ κι χιόν΄, φτώχια κι προυκουπή ντίπ! Όλα λειψά κι δύσκουλα κι’ ου κόσμους μαζουμένους μέσα: καρτιρούσαν πότι τα γιλάσ΄ ου Μάρτς, ν’ απλώσ΄ του κουρμί-τ’ ου πάσα ένας, ν’ ανοίξν οι δλιές, να φάει ψίχα ζιστό ψουμί.

Χαραή-χαραή, έβγιναν οι άντρ΄ στου προυσήλιου κι συζητούσαν ότ΄ γένουνταν κι δέ γένουνταν. Ανάφιρναν του ένα, ήλιγαν τ’ άλλου κι στουν πάτου σταματούσαν όλ΄ στουν καλό τουν λόγου: Πότι ταρθεί ου κιρός να κινήσουμι για τουν κάμπου τς Λάρσας, να πάμι στουν θέρου;

«Τα καζάνια», του Λάζου Κουζιάκη

Σώθκιν ου τρύγους, ιέβαλαν οι νοικουκυραίοι τα κρασιά στα βαένια μέσα στα μπουντρούμια, χίρσαν να βράζν κι να μουσκουβουλάει του κάθι σπίτ΄ κι όλους ου μαχαλάς. 

Για να σουθεί καλά η χρουνιά, μιά δλιά είνι ακόμα να φκιάσ΄ ου κάθι νοικουκύρς. Πότι είκουσ΄, πότι τριάντα μέρις, βράζν τα κρασιά κι τα τσίπουρα κι άμα σταματήσν, τα σκιπάζν καλά κι κουντά τ’ Αη Φίλ΄ππα (τότι απ’ βάνν οι νοικουκυρές ‘ν αρμιά για τα γιαπράκια) ανοίγν τα καζάνια κι κρατούν ώς τα Χρστούιννα...

Του ρακουκάζανου

Η Σκΐρκα έχ΄ πουλλά καζάνια: κάθι πέντι μι δέκα σπίτια είνι κι απου ένα· λίγου μακρύτιρα απ’ του κάθι σπίτ΄ -πότι σι κάνα υπόστιγου στουν μπαχτσέ, πότι σι καμιά παλιά αχιρώνα (χουρίς πράγματα άλλα μέσα)- είνι στημένα κι καρτιρούν κάθι χρόνου οι νοικουκυραίοι ναρθούν οι μέρις για να τ’ ανάψν.

Ένα σκαρκιώτ΄κου μπακάλ΄κου

Δίπλα απ’ του σπίτ΄ τ’ Βαγγέλ΄ ήταν του μπακάλ΄κου τ’ Αργύρ΄, λίγου παραπάν’ του μπακάλ΄κου τ’ Θόδουρ’ κι απτικεί κι σιαπάν’ χιρνούσιν η Σκΐρκα μι τα στινά τα σουκάκια κι τα γκαλντιρίμια.

«Σκΐρκα», του Λάζου Κουζιάκη

Σκΐρκα: τόπους όλου πέτρα. Κακουτράχαλα γκριμούρια, χουρίς σπυρί χώμα.

Αρά κι πού τίπουτα δέντρα άγρα: κάνας τσέρους ή κάνας φράψους ανάμισα στς χράπις κι τίπουτα λαγόξυλα.................